Η πρόσφατη παρέμβαση Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων που παρότρυναν Σουδανούς κρατούμενους στην Αμυγδαλέζα να προσφύγουν δικαστικά κατά της Πολιτείας θεωρείται επιταχυντής των εξελίξεων στη σχέση κράτους–ΜΚΟ. Η κυβέρνηση, μετά την απόφαση αναστολής της εξέτασης αιτημάτων ασύλου εξαιτίας της αύξησης των ροών από τη Λιβύη, επιδιώκει αυστηρότερο νομικό πλαίσιο για τη λειτουργία και πρόσβαση των ΜΚΟ σε δομές φιλοξενίας.
Στο υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου σχεδιάζεται ομάδα εργασίας που από τον Σεπτέμβριο θα επεξεργαστεί κανόνες για την παραμονή στο Μητρώο των ΜΚΟ, το οποίο είχε καταρτιστεί αρχικά το 2020 επί υπουργίας του Νότη Μηταράκη. Αντιμετωπίζεται σοβαρά το ενδεχόμενο διαγραφής οργανώσεων που προωθούν θέσεις αντίθετες στη μεταναστευτική πολιτική της κυβέρνησης, ιδιαίτερα όσων προχωρούν σε νομικές ενέργειες κατά διοικητικών αποφάσεων περί κρατήσεων ή αναστολής ασύλου.
Παράλληλα θα αυξηθεί ο οικονομικός έλεγχος των πόρων που λαμβάνουν οι ΜΚΟ και του κατά πόσον αυτοί διατίθενται για τον αρχικό σκοπό. «σεβαστές οι δικαστικές αποφάσεις αλλά η μεταναστευτική πολιτική γίνεται από την κυβέρνηση. Δεν γίνεται ούτε από τα δικαστήρια ούτε από ΜΚΟ που αρέσκονται είτε να προσφεύγουν είτε να μου στέλνουν καθημερινά επιστολές και να θεωρούν ότι το νομοσχέδιο που φέρνουμε παραβιάζει αρχές και αξίες. Σεβαστή η θέση τους αλλά αδιάφορη για το υπουργείο Μετανάστευσης». «μου κάνει μεγάλη εντύπωση που έχουν μπει στο μητρώο του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου ΜΚΟ που στρέφονται εναντίον του υπουργείου», τόνισε και προανήγγειλε ότι αναμένεται διαχειριστικός έλεγχος.
Η ηθική προσέγγιση της κατάστασης υπαγορεύει ότι τόσο το κράτος όσο και οι οργανώσεις έχουν υποχρέωση να ενεργούν με βάση καθολικές αρχές: σεβασμός της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, δικαιοσύνη στην εφαρμογή νόμων και διαφάνεια στη διαχείριση πόρων. Οι ΜΚΟ οφείλουν να μην εργαλειοποιούν ευάλωτους ανθρώπους ούτε να παρεμποδίζουν τη λειτουργία των δημόσιων θεσμών, ενώ το κράτος πρέπει να εξασφαλίζει δίκαιες, διαφανείς διαδικασίες και αναλογικό έλεγχο. Προτείνεται ταχύτερη δημοσιοποίηση οικονομικών στοιχείων, ανεξάρτητοι έλεγχοι, σεβασμός του δικαιώματος προσφυγής αλλά και μέριμνα για περιβαλλοντική βιωσιμότητα στις δομές φιλοξενίας, ώστε οι κανόνες συμπεριφοράς να γίνουν κανόνας που όλοι θα μπορούσαν να θελήσουν ως γενικό νόμο κοινωνικής συμβίωσης.