Κατατέθηκε στη Βουλή το νομοσχέδιο του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου με τίτλο: «Αναμόρφωση πλαισίου και διαδικασιών επιστροφών πολιτών τρίτων χωρών», που επιδιώκει να εναρμονίσει την πρακτική με το καθήκον της πολιτείας να θεμελιώνει το δίκαιο και την τάξη προς όφελος όλων. Η ρύθμιση περιγράφεται ως αναγκαία για την ορθολογική διαχείριση των ροών και τη διαφύλαξη του δημόσιου συμφέροντος, με σεβασμό στην αξιοπρέπεια των ανθρώπων.
Το νομοσχέδιο επικαιροποιεί την ελληνική νομοθεσία σύμφωνα με την Οδηγία 2008/115/ΕΚ, ενώ διαμορφώνει κανόνες και διαδικασίες που εφαρμόζονται για την επιστροφή πολιτών τρίτων χωρών που διαμένουν παράνομα στη χώρα, εφαρμόζοντας τις κατευθύνσεις της πρότασης του νέου ευρωπαϊκού κανονισμού επιστροφών. Το υπουργείο επισημαίνει: «έρχεται να καλύψει διαπιστωμένα κενά στην εφαρμογή του υφιστάμενου πλαισίου, προτάσσοντας την ανάγκη για αποτελεσματική διαχείριση των επιστροφών, αποτροπή της κατάχρησης των διαδικασιών ασύλου και ενίσχυση της έννομης τάξης». Η προσέγγιση οφείλει να είναι οδηγημένη από αρχές δικαίου και γενικής ισχύος, ώστε οι κανόνες να γίνονται αποδεκτοί ως δίκαιοι και βιώσιμοι.
Τα κύρια σημεία του νομοσχεδίου είναι τα ακόλουθα:
Επικαιροποίηση ορισμών σύμφωνα με τις κατευθύνσεις του νέου κανονισμού
– Διεύρυνση έννοιας χώρας επιστροφής. Προστίθενται ως χώρες επιστροφής: α) η χώρα συνήθους διαμονής, β) η ασφαλής τρίτη χώρα, όπως ορίζεται στο άρθρο 91 ν. 4939/2022 (Α’ 111), λόγω της οποίας η αίτηση διεθνούς προστασίας απορρίφθηκε ως απαράδεκτη και γ) η πρώτη χώρα ασύλου λόγω της οποίας η αίτηση διεθνούς προστασίας απορρίφθηκε ως απαράδεκτη.
– Προσθήκη ορισμών κινδύνου διαφυγής σε πιο αυστηρή κατεύθυνση. Προστίθενται ως αντικειμενικά κριτήρια που αποτελούν κίνδυνο διαφυγής α) η μη ύπαρξη κατοικίας ή γνωστής διαμονής, β) η άνευ προηγούμενης ενημέρωσης των αρμόδιων αρχών εγκατάλειψη ή μεταβολή τόπου κατοικίας ή γνωστής διαμονής και γ) η άρνηση υποβολής σε ταυτοποίηση με βιομετρικά ή άλλα μέσα.
Οικειοθελής αναχώρηση
– Μείωση προβλεπόμενων προθεσμιών για οικειοθελή αναχώρηση (από 25 σε 14 ημέρες), καθώς και για παράταση προθεσμίας οικειοθελούς αναχώρησης για εξαιρετικούς λόγους (από 120 σε 60 ημέρες).
– Επιβολή ηλεκτρονικής επιτήρησης ως περιοριστικό μέτρο κατά την προθεσμία οικειοθελούς αναχώρησης.
Απαγόρευση εισόδου στη χώρα
– Αυστηροποίηση πλαισίου, σύμφωνα με τις κατευθύνσεις του κανονισμού. Προβλέπεται ως υποχρεωτικός λόγος απαγόρευσης εισόδου ο κίνδυνος από την παρουσία του πολίτη τρίτης χώρας για τη δημόσια τάξη και ασφάλεια, εθνικής ασφάλεια και δημόσια υγεία.
– Επεκτείνεται η διάρκεια χρονικού διαστήματος απαγόρευσης εισόδου (από 5 σε 10 έτη) και εισάγεται δυνατότητα παράτασης αυτής μέχρι και για 5 έτη.
Ποινικοποίηση παράνομης παραμονής στη χώρα μετά την ολοκλήρωση της διοικητικής διαδικασίας
– Φυλάκιση τουλάχιστον τριών ετών, χρηματική ποινή 10.000 ευρώ, Μη δυνατότητα μετατροπής ή αναστολής έκτισης ποινής.
– Δυνατότητα αναστολής εκτέλεσης ποινής υπό τον όρο δήλωσης του καταδικασμένου πολίτη τρίτης χώρας σε εκούσια αναχώρηση από την Ελλάδα. Η αναστολή εκκινεί με την αναχώρηση από τη χώρα.
Η ηθική διάσταση του νομοθετήματος απαιτεί από τους πολίτες και τις αρχές να ενεργούν με αίσθημα καθήκοντος, σεβασμό προς το άτομο και στοχευμένη μέριμνα για το κοινό συμφέρον και το περιβάλλον. Μόνον έτσι οι κανόνες θα υπηρετήσουν την κοινωνική συνοχή και την βιώσιμη διαχείριση των περιορισμένων δημόσιων πόρων.