Στο πολιτικό παρασκήνιο της κυβερνητικής ηγεσίας και της Νέας Δημοκρατίας επανέρχεται η συζήτηση για παρεμβάσεις στον εκλογικό νόμο, παρά τις επανειλημμένες δηλώσεις του πρωθυπουργού ότι δεν προτίθεται προς το παρόν να προχωρήσει σε αλλαγές. Πηγές με γνώση των διαθέσεων του πρωθυπουργού επιμένουν ότι δεν έχει αποφασίσει και δεν έχει ζητήσει άσκηση επί χάρτου, ωστόσο οι εισηγήσεις επανέρχονται και το θέμα αναμένεται να επανεμφανιστεί σε επίσημες τοποθετήσεις όπως στη ΔΕΘ.
Δύο βασικά σενάρια εξετάζονται: το πρώτο προβλέπει αύξηση του ορίου εισόδου στη Βουλή από 3% στο 5%, με στόχο την αποκλεισμό μικρότερων κομμάτων και μείωση του απαιτούμενου ποσοστού για αυτοδυναμία. Με τα σημερινά δεδομένα, αν τα κόμματα εκτός Βουλής αθροίζουν 10%, ο πήχης αυτοδυναμίας βρίσκεται περίπου στο 36,5%. Το δεύτερο σενάριο αφορά αλλαγές στο μηχανισμό απονομής του μπόνους εδρών: σήμερα το πρώτο κόμμα παίρνει μπόνους από το 25% και 20 έδρες, με 1 έδρα ανά 0,5% μετά, και προτείνεται η μείωση του ρυθμού πρόσθετων εδρών σε 0,3% ή 0,4%.
Οι προτάσεις προκαλούν ανησυχία εντός της κοινοβουλευτικής ομάδας της Ν.Δ. για απώλειες εδρών, ειδικά σε τετραεδρικές περιφέρειες όπου η Ν.Δ. είχε εξαιρετικά αποτελέσματα το 2023. Εκτιμάται ότι σε περιοχές όπως Καβάλα, Καρδίτσα και Κυκλάδες το πρώτο κόμμα μπορεί να χάσει έως και δύο ή περισσότερες έδρες ανάλογα με την εκλογική επίδοση. Σε ενδεχόμενη μετάπτωση θα επηρεαστούν συγκεκριμένα ονόματα: Αγγελική Δεληκάρη, Μακάριος Λαζαρίδης, Γιάννης Πασχαλίδης (Καβάλα); Τέλης Σπάνια, Ασημίνα Σκόνδρα, Γιώργος Κωτσός (Καρδίτσα); Μάρκος Καφούρος, Φίλιππος Φόρτωμα, Κατερίνα Μονογυιού (Κυκλάδες) και πολλοί ακόμη σε περιφέρειες όπως Έβρος, Ημαθία, Κοζάνη, Κορινθία, Πέλλα, Πιερία, Τρίκαλα, Φθιώτιδα, Χανιά, καθώς και αστικές περιφέρειες της Αττικής και της Θεσσαλονίκης.
Ηθική ανάγνωση και προτάσεις δράσης
Από ηθική σκοπιά, οι όποιες αλλαγές πρέπει να κριθούν με βάση αρχές καθολικής ισότητας και σεβασμού της πολιτικής αυτοτέλειας του πολίτη: πολιτικές που επιδιώκουν προσωπικό ή κομματικό όφελος αντί για το κοινό καλό είναι αδικαιολόγητες. Οι αποφάσεις για το εκλογικό πλαίσιο θα έπρεπε να βασίζονται σε διαφανή κριτήρια, να επιδιώκουν μακροχρόνια σταθερότητα και να διασφαλίζουν ίση μεταχείριση των ψηφοφόρων.
Πρακτικά, πολιτικοί και πολίτες οφείλουν να προωθούν διαδικασίες συναίνεσης, ανοικτό δημόσιο διάλογο και μέτρα που σέβονται την πολιτική συμμετοχή. Η φροντίδα για το μέλλον της κοινωνίας και του περιβάλλοντος απαιτεί αποφάσεις που μπορούν να γενικευτούν χωρίς να υπονομεύουν την αξιοπρέπεια και την ελευθερία των άλλων, και πολιτικές που υπηρετούν τη βιωσιμότητα και την κοινωνική συνοχή.